HASIERAKO ERRITUALA

ESKUHARTZEAREN DISEINUA

HASIERAKO ERRITUALA

EREMU OROKORRA

Ni Alba Delgado naiz. Nire hurrengo praktiketetan esku-hartze didaktiko bat burutu beharko dut  Barakaldon kokatuta dagoen Artegabeitia eskola publikoan.

Nik aukeratu dudan ekintza ikasgela barruan goizero egiten den “hasierako errituala” izango litzateke. Hasierako erritual hau, ahozkotasunaren ikuspuntutik aztertuko dut batez ere, aldagaia ezberdinak kontuan hartuz.

Nire praktika egonaldiaren gela, 4 urteko gela dauden 21 ikasleek osatzen dute. Horietatik hiruk atzerritarrak dira ( hego amerikar bi eta errumaniarra), errumaniarra euskara ondo menperatzen du baina beste biak aldiz ez.

 Aukeratutako gaia, egunero gauzatzen den ekintza denez, praktika aldiaren erdian egitea pentsatu dut,  Abenduaren 4ean konkretuki.

DISEINUA

Esku hartzea egiteko zenbait alderdi kontutan hartu beharko ditut interbentzioa era eraginkor batean gauzatzeko:

v  Kokapenari garrantzia emango diot,bai ikasleei dagokionez zein nire kokapena. Arbelaren inguruan eseriko gara guztiok gustura ( eroso egon behar gara denok) , korruan. Bertan erritualerako beharrezkoak ditudan baliabide ezberdinak izango ditudalako. Nire altuera beraiena baino pixka bat altuagoa  izango da, guztiek nik ondo ikusteko. Makinistaren papera egiten duen pertsona nire ondoan eseriko da, nire altuera berdinean, guztiok ikusteko eta egun horretako garrantzia azpimarratuz.

v  Parte hartzea sustatzea izango da nire helburu nagusia, hitz egitea ( batez ere makinistaren papera betetzen duenak )Horretarako espazio bat egongo da erritualaren bukaeran, baina errituala dagoen bitartean ere posiblea izango da era mantso eta ordenatu batean parte hartzea, guztiok entzun dezagun.

v  Edukiak barneratzea ere, alde inportante bat da noski. Hauek dira landuko ditudan eduki ezberdinak:

-       Asistentzia: Nortzuk etorri garen gaur klasera eta nortzuk ezikusi. Izenak irakurtzen edo argazkiaren bidez erlazionatzen hasi eta hauek zenbatu.

-       Asteko zer egun den gaur egutegi batean seinalu “X” bat eginez.

-       Zer eguraldi egiten duen aztertu.

-        Jantokian bazkaltzeko  dagoen menua ikusi.

-       Gaurko egunean prestaturik dagoena azaldu.Ingelera, musika…dagoen adibidez.

Honetarako arbelan dauden irudi, izen, marrazki…laguntza izango dut, beraientzat guztiz garrantzitsuenak direnak edukiak barneratzen joateko.

v  Hitz egiteko era eta jarrera. Era argian, abiadura eta intentsitate egoki

batekin. Ikasle GUZTIEI heltzeko modukoa. Gainera hori ziurtatzeko zenbait galdera botako dizkiet. Jarrerari dagokionez, jarrera positiboa izango dut, beti laguntzeko prest eta beraien segurtasuna ziurtatuz.

Puntu honetan kontutan izan beharko dut ikasle berezi edo atzerritarrak. Puntuan azaldutako guztia garrantzia handiago bat hartuko du, eta  atentzio handiago bat beraiei eskainiko diet ( gelako erritmoa gehiegi moteldu gabe noski).

Nik proposatutako interbentzioa egiteko, zenbait aholku kontutan izango ditut , batzuk orokorrak izango direnak eta beste batzuk zehatzagoak.

Aholku orokorrak

-       Autonomia bultzatu

-       Segurtasun afektiboa eskaintzea

-       Laguntza eskaintzea

-       Hausnarketa eragitea

-       Antolatu (Jarduerak, edukiak, espazioa, denbora…)

-       Haurren sormena bultzatzea ekintza desberdinekin

-       Haurren parte-hartzea  kudeatzea

Aholku zehatzak

-       Azalpen gehiago eman zalantzak egotekotan, eta gogoratzen lagundu etengabe

-       Elkar ulertzen dutela ziurtatu

-       Datu argi eta sinpleak

-       Errepikapenak egitea ezagutza hobeto barneratzeko

-       Gauzen kontzeptua azaltzea

-       Orientatu zalantzetan eta ikasleen esperientzietan

-        Tonua eta keinuak erabiltzea komunikazioa sustatzeko

-         Komunikazioa praktikan jartzea (ahozkotasunari garrantzia ematea)

ESKU HARTZEAREN DESKRIBAPENA

-       Prestakuntza fasea

Nire interbentzioa aurretiaz prestatu nuen behaketaren bidez. Andereñoak egunero nola egiten zuen ikusi nuen. Batez ere berak edukiak aurkezteko erabilitako ordena, klasean nola kokatzen zen, erabilitako materialak ekintza aurrera eramateko eta jarrera.

Nire helburua makinista edukiak ulertzea, barneratzea eta parte hartzea zen, baina ez bakarrik bera, gainontzeko umeek ere hori lortu beharko dute.

Prestatuko nituen jarduerak aurrerago aipatutakoak izango litzateke: Nortzuk etorri garen gaur klasera eta nortzuk ez zenbatu eta ikusi, asteko zer egunetan gaude,zer eguraldi egiten du, jantokiko menua eta gaurko egunean egingo duguna azaldu.

 Azaldu saio edo esku-hartzea nola prestatu duzun, helburuak aukeratzean sortu izan daitezkeen zailtasun eta eragozpenak, metodologia, jarduerak, ebaluazioa egiteko irizpideak, erabilitako bibliografia...

-       Gauzatze fasea.

Hasierako erritual osoa gidatu dut. Makinista nire alboan eseri eta beste guztiak korroan hari begira kokatu dira.

 Lista pasatu du, izenak arbelan dauden kartulina batzuetatik irakurriz ( nor dagoen klasean eta nor etxean ohartaraziz . Adibidez: “ Ane etorri da?” Anek: “Bai hemen nago”). Honen bidez makinista zein gainontzeko umeek parte hartzen dute hizkuntza landuz. Ondoren korroko ikaskide guztiak zenbatu ditu eta zenbaki hura arbelan dauden 0-21 zenabakien artean ezagutu behar izan du. 19 zenbakia 0-21 artean ezagutzen lagun behar izan diot, ume honeri konkretuki asko kostatzen zaizkiolako zenbakiak ikasten.

Zer eguraldia egiten duen kanpoan esan dit eta egutegi batean margotu du eta asteko zein egunean gauden ere “X” bat idatziz ( eskuaren motrizitatea lantzeko eta eguraldiarekin harremantzeko). “Asteartea” dela komentatu dugu ( asteko egunak barneratzen joateko) eta gaur musika, ingelera eta txokoak ditugula komentatu dugu ( beraiek gaurko egunean zer burutuko den jakiteko eta asteko egunarekin lotzeko)

Jantokian dagoen menua bilatu dugu, janari batzuen izen-argazkien artean ( kartulinazkoak) eta arbelan ipini ditu gainontzekoek ikus dezaten. Honen bidez jakien hiztegia lantzen joango gara.

Nahiko trebe ikusi dut nire burua,  baina egia da umeek oso ondo portatu direla. Dena jarraian eta polita atera da.

Bestalde akatsak izan ditut noski, urduri nengoen eta honek hitz egiteko erritmoa azkartu du, lehen bailen bukatzeko gogoak bainituen. Ez umeen gaitik, gustura nenbilen beraiekin, baina egia da andereñoa ebaluatzearen presioa sentitu dudala.

Pozik sentitu nahiz, korroan zeuden  umeek adi egotea eta jardueretan aktiboak egotea lortu dut.

Andereñoak jarduera bukatzerakoan zenbait ohar edo gomendio esan zizkidan, batez ere astiroago eta hobeto ahoskatzea gomendatu dit, eta makinistari hausnartzera eramateko zenbait estrategia komentatu dizkit ere. ( ez bainekien batzuetan nola azaldu makinistari zer erantzun behar zuen eta azkenean nik ematen nion erantzuna).

Baina orokorrean primeran egin dudala esan dit.

ONDORIOAK ETA HAUSNARKETA

Ondorioak eta autokritika egiteko momentu heldu da. Askotan norberak akatsak ikusten ere jakin behar baititugu. Akatsak izan ditut interbentzioan noski, baina ez zuzentezinak, denboraren poderioz eta esperientziarekin konpondu daitezkeenak izan direla uste dut.

 Gauzak ahalik eta ondoen egiten saiatu naiz, egia da bestalde, askotan ez direla nik espero nituen moduan atera. Praktikek erakutsi naute nola edozein gauza gerta daitekeela eta ezusteak Haur Hezkuntzako irakaslea bezala eguneroko gauzak direla. Baina horretan ere ikasi dut, inprobisatzen eta klasera aurrera eramanez era egoki batean.

Esku hartzea ondo ateratzeko, behaketaren lan garrantzitsua egiten aritu naiz, hala nola, irakasleak lan egiteko erabiltzen duen metodologia, haurrekin zuen harremana, errutinak zeintzuk ziren, gelan zituzten material mota desberdinak aztertu…gero nik aplikatzeko helburuarekin.

Prestakuntza fasean planteatu nituen helburuak bete ditudala esan dezaket. Umeek hasierako erritualean landutako eduki ezberdinak ulertu eta barneratu dituztela seguru nago. Beharbada hori ziurtatzeko ume bakoitzari galdera espezifiko eta pertsonal gehiago egin beharko nituzke, baina horrek suposatzen du gainontzeko jardueretarako denbora gutxiago ezingo genuela.

Kontutan hartuta hizketa-jarduna ez dela era batekoa soilik. Hala, interbentzio honetan ere ahozko testu-molde ezberdinak landu ditugu: ikasleen aurreko azalpenak , deskribapenak eta elkarrizketak multzo honetako adibide erabilgarrienak izan dira.

Ahozko testu mota bakoitzak  bere helburuak betetzen ditu baina orokorrean hizkuntzarekiko hausnarketak ikaslearen ekoizpenak zuzentasunez  bultzatzea dute arduratzat, hizkuntzaren arautegia erabiliz eta barneratuz.

Azalpenen kasuan adibidez informatzeko xedea bete nahi du eta ikasleen ezagupen maila aberasteko estrategia aproposa da. Azalpena landu dudanean, testuen ezaugarrietako bat beren zailtasunarena da; informazio berri asko aportatzen baitute.

Azalpen testua ekoizten dugunean, hartzailearen balorazioa egiten behar dugu du zenbait faktore

kontutan hartuz: adina, ikasketa-maila, noraino ezagutzen duten gaia... Hartzaile motaren arabera, beraz, informazioa hautatu eta era batera ala bestera azalduko dugu (termino teknikoak ala ez hain teknikoak erabiliz, zenbait kontzeptu argituz edo adibideen bidez azalduz, egin ditzakeen

inferentziak aurrikusiz...).

Sarritan erabilitako beste testu mota deskribapenak izan dira.Gauza bat nolakoa den erakusten duten testuak dira. Sekuentzia deskriptiboak eskuarki

bestelako testuen barruan agertzen dira txertatuta, bigarren mailako funtzioa betetzen dutelarik.

Praktiketan egoeren, prozesuen,fisikoa edo paisaiaren,gauzen, animalien edo pertsonen eta barne egoeren:egoera psikologikoa, izaera edo sentipenen deskribapenak egin ditut.

Bukatzeko, erabilitako azkeneko testu mota elkarrizketa izan da.Solaskide bi edo gehiagoren artean elkartruke komunikatiboan daudenean, txandaka esaten dutena deritzogu. Klasean landutakoak bat batekoak izan dira.

Ahozkoari berez dagozkion ezaugarriak izaten dituzte:

- Hitzezko eta ez-hitzezko elementuak batera

ematen dira (keinuak)

- Esaldi bukatu gabeak maiz ematen dira

- Elipsiak, errepikapenak, sintaxi inplizitua.

- Pausak, geldiuneak, ixiluneak, zalantzak eta zuzenketak.

- Betegarriak: eh..., ba..., nola esan..., bueno..., zera...

- Erregistro kolokialak ( - eh! , Aizu!..) Era desberdinetakoa formaltasun maila erabili dut batzuetan.

- Ikaskidearen arreta bereganatzeko oso erabilgarria izan da, gaian sartzeko ahalegina eginez... (badakizu atzokoa?)

Bukatzeko esan behar dut, ezinbesteko ikusten dudala ikaslearen arreta mantentzea eta horretarako zein estrategia erabili behar diren ikasi beharko ditudala. Izan ere, umeen parte hartze edo jarrera egokia gabe, ez zen interbetzio on bat izango, nahiz nik landutako gainontzeko puntu guztiak ondo egin.